شاخص VIX چیست؟ راهنمای شاخص ترس بازار و نحوه استفاده

شاخص VIX یکی از شناخته‌شده‌ترین معیارها برای سنجش انتظارات بازار از نوسانات سهام آمریکاست. این شاخص بر اساس قیمت آپشن‌های S&P ۵۰۰ محاسبه می‌شود و نشان می‌دهد معامله‌گران در حال حاضر چه میزان نوسان را برای این شاخص در حدود ۳۰ روز آینده انتظار دارند. به همین دلیل، VIX در دوره‌های افزایش نگرانی و عدم اطمینان در بازارهای مالی بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد و در رسانه‌ها اغلب با عنوان «شاخص ترس» شناخته می‌شود.

شاخص VIX چیست و چه چیزی را نشان می‌دهد؟

شاخص VIX معیاری برای سنجش نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ در حدود ۳۰ روز آینده است که بر اساس قیمت آپشن‌های این شاخص محاسبه می‌شود. این شاخص جهت حرکت بازار را پیش‌بینی نمی‌کند؛ بلکه نشان می‌دهد بازار چه میزان نوسان را برای آینده انتظار دارد. افزایش VIX معمولا به معنای انتظار حرکات شدیدتر و کاهش آن نشان‌دهنده انتظار نوسان کمتر است.

VIX مخفف چیست و چه نهادی آن را منتشر می‌کند؟

VIX مخفف “Cboe Volatility Index” است که Cboe آن را در سال ۱۹۹۳ معرفی کرد. این شاخص از قیمت قراردادهای آپشن‌های S&P ۵۰۰ (SPX) استخراج می‌شود و یک عدد محاسباتی است؛ نه دارایی یا سبدی قابل نگهداری. مبنای آن داده‌های بازار آپشن برای برآورد نوسان مورد انتظار ۳۰ روزه است.

VIX جهت بازار را نشان می‌دهد یا شدت نوسان را؟

شاخص VIX  شدت نوسان مورد انتظار را نشان می‌دهد. افزایش آن به معنی ریزش S&P ۵۰۰ نیست؛ زیرا بازار احتمال دارد حرکت شدید در هر دو جهت را انتظار داشته باشد. بااین‌حال VIX بیشتر در دوره‌های افت شدید بازار افزایش می‌یابد؛ شرایطی که با شکل‌گیری یا تشدید بازار خرسی همراه است. به همین دلیل لقب “شاخص ترس” را گرفته است. رابطه VIX و S&P ۵۰۰ نیز معکوس است؛ اما قانون ثابتی برای پیش‌بینی جهت بازار به‌شمار نمی‌رود.

شاخص VIX چگونه محاسبه می‌شود؟

VIX از قیمت سهام یا بازده تاریخی S&P ۵۰۰ به دست نمی‌آید؛ مبنای آن قیمت قراردادهای آپشن‌های شاخص S&P ۵۰۰ است. Cboe با استفاده از قیمت این قراردادها، انتظارات بازار درباره نوسان S&P ۵۰۰ در افق حدود ۳۰ روزه را استخراج می‌کند. در نتیجه VIX فقط معیاری برای نوسان مورد انتظار است؛ نه اینکه فکر کنید می‌توان با آن نوسانات گذشته بازار را اندازه‌گیری کنید.

نقش آپشن‌های S&P ۵۰۰ در محاسبه VIX

در محاسبه VIX مجموعه‌ای از آپشن‌های SPX با سررسیدهای نزدیک و قیمت‌های اعمال مختلف بررسی می‌شوند. Cboe با استفاده از قیمت‌های Bid و Ask این قراردادها، از مجموع اطلاعات بازار آپشن، نوسان مورد انتظار برای یک افق ثابت ۳۰ روزه را به دست می‌آورد. با این کار تغییر قیمت‌گذاری آپشن‌ها VIX را تغییر می‌دهد؛ حتی اگر S&P ۵۰۰ هنوز حرکت بزرگی نداشته باشد.

Implied Volatility یا نوسان ضمنی چیست؟

نوسان ضمنی (Implied Volatility) میزان نوسانی است که به‌صورت غیر مستقیم از قیمت آپشن استخراج می‌شود. VIX میانگین ساده نوسان ضمنی چند قرارداد نیست؛ Cboe از مجموعه‌ای از آپشن‌های “SPX” برای محاسبه واریانس مورد انتظار استفاده کرده و آن را به معیار نوسان سالانه ‌شده تبدیل می‌کند.

چرا VIX یک شاخص آینده‌نگر ۳۰ روزه است؟

هدف VIX اندازه‌گیری نوسان مورد انتظار در ۳۰ روز آینده است. برای حفظ این افق ثابت داده‌های آپشن‌های با سررسیدهای نزدیک با روش مشخصی ترکیب می‌شوند. این ویژگی VIX را از نوسان واقعی بازار متمایز می‌کند. نوسان تحقق‌ یافته بر اساس حرکت‌های واقعی و گذشته قیمت محاسبه می‌شود؛ اما VIX انتظارات آینده را از بازار آپشن استخراج می‌کند.

سالانه‌سازی عدد VIX به چه معناست؟

VIX به‌صورت سالانه ‌شده بیان می‌شود. پس اگر VIX برابر ۲۰ باشد، به این معنی نیست که S&P ۵۰۰ در ۳۰ روز آینده دقیقا ۲۰ درصد رشد یا افت می‌کند. این عدد سطح سالانه ‌شده نوسان مورد انتظار بازار را نشان می‌دهد. در تفسیر VIX باید همواره افق ۳۰روزه و ماهیت سالانه شده آن را در نظر گرفت.

عدد شاخص VIX چه معنایی دارد؟

منظور از عدد شاخص VIX چیست؟ عدد VIX نشان‌دهنده سطح نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ است. هرچه این عدد بالاتر باشد، بازار آپشن حرکت‌های شدیدتری را برای آینده قیمت‌گذاری کرده است. بااین‌حال VIX جهت حرکت بازار را مشخص نمی‌کند و تفسیر آن باید در کنار روند شاخص و سابقه نوسان بازار انجام شود.

جدول تفسیر سطوح VIX؛ از آرامش تا ترس شدید

آیا اعداد ۲۰، ۳۰ و ۴۰ همیشه یک معنی ثابت دارند؟

خیر. اهمیت یک عدد به رژیم نوسان همان دوره بستگی دارد. مثلا VIX برابر ۲۲ پس از ماه‌ها ماندن در محدوده ۱۲ تا ۱۴ تغییر مهمی است؛ درحالی‌که همین عدد پس از دوره‌ای با VIX بالای ۳۰ می‌تواند نشانه‌ای از کاهش تنش باشد.

چرا باید عدد فعلی VIX را با تاریخچه بازار مقایسه کرد؟

برای تفسیر VIX فقط به عدد فعلی نگاه نکنید؛ روند شاخص، سرعت تغییر، فاصله آن با میانگین تاریخی و رفتار هم‌زمان S&P ۵۰۰ اهمیت زیادی دارد. این مقایسه مشخص می‌کند بازار وارد یک دوره نوسانی‌تر شده یا انتظارات نوسان به ‌طور جدی تغییر کرده است.

چرا به VIX “شاخص ترس بازار” می‌گویند؟

این شاخص مستقیما ترس سرمایه‌گذاران را اندازه نمی‌گیرد و در اصل نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ را نشان می‌دهد. با افزایش نگرانی بازار، تقاضا برای آپشن‌های محافظتی بیشتر می‌شود، قیمت‌گذاری قراردادها تغییر می‌کند و VIX افزایش می‌یابد. به همین دلیل این شاخص در دوره‌های پرتنش به‌عنوان معیاری سریع برای سنجش وضعیت ریسک بازار مورد توجه قرار می‌گیرد.

ارتباط تقاضای آپشن و افزایش ترس سرمایه‌گذاران

وقتی معامله‌گران نگران افت شدید S&P ۵۰۰ هستند، برای پوشش ریسک در بیشتر مواقع به خرید “Put “Option روی می‌آورند. افزایش تقاضا قیمت آپشن‌ها و نوسان ضمنی را بالا می‌برد و در نهایت بر VIX اثر می‌گذارد. البته VIX فقط تقاضای Putها را دنبال نمی‌کند و محاسبه آن بر پایه مجموعه گسترده‌ای از آپشن‌های SPX انجام می‌شود.

تفاوت شاخص VIX با شاخص Fear & Greed

VIX شاخصی تخصصی برای نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ است و از قیمت آپشن‌ها به دست می‌آید. در مقابل “Fear & Greed Index” با ترکیب چندین متغیر بازار، تصویری کلی‌تر از احساسات سرمایه‌گذاران ارائه می‌دهد. این دو شاخص جایگزین یکدیگر نیستند. هر دو افزایش نگرانی را نشان دهند؛ اما معیارها و اطلاعاتی ارائه شده توسط آن‌ها متفاوت است.

رابطه VIX با شاخص S&P ۵۰۰ چگونه است؟

VIX و S&P ۵۰۰ در بسیاری از دوره‌ها رابطه‌ای معکوس دارند؛ یعنی با افزایش فشار فروش و افت شاخص، VIX معمولا بالا می‌رود. دلیل آن افزایش انتظارات نوسان در بازار آپشن است. بااین‌حال VIX فقط برای اندازه‌گیری ترس از ریزش نیست و هر حرکت شدید صعودی یا نزولی انتظارات نوسان را افزایش می‌دهد.

چرا VIX و S&P ۵۰۰ اغلب رابطه معکوس دارند؟

در بازار آرام انتظارات نوسان معمولا پایین‌تر است و VIX نیز در سطوح پایین‌تری قرار می‌گیرد. هنگام افزایش نگرانی تقاضا برای پوشش ریسک با آپشن‌ها افزایش می‌یابد و قیمت‌گذاری آپشن‌ها نوسان بیشتری را منعکس می‌کند. نتیجه چیست؟ VIX بالا می‌رود. دقیقا به همین خاطر است که در بسیاری از دوره‌های افت شدید S&P ۵۰۰، جهش VIX نیز دیده می‌شود.

آیا همبستگی معکوس VIX و S&P ۵۰۰ همیشه برقرار است؟

خیر. VIX می‌تواند قبل از حرکت شدید S&P ۵۰۰ افزایش یابد. مثلا در آستانه انتشار داده‌های اقتصادی یا رویدادهای مهم، انتظارات نوسان تغییر می‌کند. از طرف دیگر کاهش VIX همیشه به معنی شروع روند صعودی نیست و ممکن است S&P ۵۰۰ همچنان در حال افت باشد؛ اما دامنه نوسان کمتر شده باشد. برای ارزیابی دقیق باید VIX را همراه با رفتار و روند S&P ۵۰۰ تفسیر کنید.

نمونه رفتار VIX در دوره‌های بحران و شوک بازار

در دوره‌هایی مانند بحران مالی ۲۰۰۸ و شوک بازار در مارس ۲۰۲۰، افزایش شدید عدم‌ قطعیت با جهش قابل‌ توجه VIX همراه شد. چنین نمونه‌هایی نشان می‌دهند که VIX در دوره‌های شوک بازار تغییر انتظارات نوسان را به ‌سرعت منعکس می‌کند؛ اما حتی در شرایط عادی نیز روند و سرعت تغییر آن برای ارزیابی فضای ریسک بازار قابل ‌توجه است.

انواع شاخص‌های نوسان مرتبط با VIX

VIX شناخته‌شده‌ترین شاخص نوسان Cboe است؛ اما تنها گزینه این خانواده نیست. Cboe برای افق‌های زمانی و بازارهای متفاوت، شاخص‌های دیگری هم ارائه می‌دهد. با شناخت آن‌ها می‌دانیم که وقتی صحبت از “نوسان بازار” می‌شود، دقیقا درباره کدام بازار و چه بازه‌ای حرف می‌زنیم؟ می‌خواهید بدانید انواع شاخص‌های نوسان مرتبط با VIX چیست؟ جواب را در ادامه بررسی کرده‌ایم.

VIX1D، VIX9D، VIX3M و VIX6M

تفاوت اصلی این شاخص‌ها در افق زمانی آن‌هاست. VIX نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ را برای حدود ۳۰ روز اندازه می‌گیرد؛ درحالی‌که VIX1D روی یک روز، VIX9D روی ۹ روز، VIX3M روی حدود سه ماه و VIX6M روی حدود شش ماه تمرکز دارد.

این تفاوت برای تحلیل شرایط کوتاه‌مدت بازار اهمیت دارد. مثلا جهش VIX1D واکنش سریع بازار به یک خبر یا رویداد مشخص را نشان می‌دهد؛ در مقابل VIX3M تصویر آرام‌تری از انتظارات نوسان در افق طولانی‌تر ارائه می‌کند.

VXN برای Nasdaq-۱۰۰ و RVX برای Russell ۲۰۰۰

VIX مخصوص S&P ۵۰۰ است؛ اما ساختار مشابهی برای شاخص‌های دیگر هم وجود دارد. VXN نوسان مورد انتظار Nasdaq-۱۰۰ را اندازه می‌گیرد و RVX به Russell ۲۰۰۰ مربوط است. این تفاوت را نباید نادیده گرفت. اگر تمرکز شما روی سهام فناوری و Nasdaq باشد، VXN اطلاعات مرتبط‌تری نسبت به VIX دارد. همان‌طور که برای سهام کوچک‌تر آمریکا، RVX تصویر متفاوتی از فضای نوسان در اختیار شما می‌گذارد.

VVIX چیست و چه چیزی را اندازه‌گیری می‌کند؟

اگر VIX را شاخص نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ بدانیم، “VVIX” یک لایه عمیق‌تر وارد ماجرا می‌شود: این شاخص نوسان مورد انتظار خودِ VIX را اندازه‌گیری می‌کند. در عمل VVIX بیشتر برای تحلیل بازار مشتقات و سنجش تغییرات احتمالی در نوسان VIX کاربرد دارد و برای معامله‌گر عادی ابزار اصلی تحلیل نیست.

آموزش مشاهده شاخص VIX در اینچارت

برای دیدن VIX در تریدینگ ویو به محاسبه یا ساخت شاخص جداگانه نیازی ندارید. کافی است نماد شاخص را جست‌وجو کنید و نمودار آن را در کنار نمودار S&P ۵۰۰ قرار دهید. همین مقایسه ساده برای بررسی تغییرات فضای ریسک بازار بسیار کاربردی است.

پیدا کردن نماد CBOE

در بخش جست‌وجوی TradingView عبارت CBOE را وارد کنید. نمودار VIX نمایش داده می‌شود و می‌توانید بازه زمانی مورد نظر، تایم ‌فریم و ابزارهای تحلیلی مختلف را روی آن اعمال کنید. اگر هدف شما بررسی شرایط کلی بازار است، فقط به عدد لحظه‌ای VIX نگاه نکنید. شیب حرکت شاخص، سرعت تغییرات و رفتار آن در مقایسه با هفته‌ها یا ماه‌های قبل اطلاعات بیشتری در اختیارتان می‌گذارد.

مقایسه نمودار VIX و SPX در یک چارت

یکی از کاربردی‌ترین کارها در TradingView، قرار دادن VIX در کنار SPX یا نمودار S&P ۵۰۰ است. وقتی این دو نمودار را هم‌زمان ببینید، ارتباط میان افت شاخص و افزایش نوسان مورد انتظار راحت‌تر قابل مشاهده است.

 

برای نمونه اگر S&P ۵۰۰ در حال افت سریع باشد و VIX هم‌زمان جهش کند، بازار فقط کاهش قیمت را تجربه نمی‌کند؛ انتظارات مربوط به شدت نوسان نیز در حال تغییر است. این ترکیب تصویر کامل‌تری از وضعیت ریسک ارائه می‌دهد.

تفاوت VIX با Relative Volatility Index (RVI)

خیلی‌ها نام VIX را با “Relative Volatility Index” یا RVI اشتباه می‌گیرند؛ اما این دو ابزار ارتباطی با هم ندارند. VIX از قیمت آپشن‌های S&P ۵۰۰ به دست می‌آید و نوسان مورد انتظار بازار را نشان می‌دهد؛ RVI یک اندیکاتور تکنیکال است که برای تحلیل رفتار نوسان قیمت در نمودار مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاربرد شاخص VIX در معاملات چیست؟

ارزش واقعی VIX زمانی معلوم می‌شود که تریدر بداند سطح نوسان بازار چگونه باید روی تصمیم معاملاتی او اثر بگذارد. VIX نمی‌گوید وارد معامله شوید یا از آن خارج شوید؛ بیشتر به شما نشان می‌دهد در چه شرایطی از نظر نوسان و ریسک قرار دارید اگر به دنبال این هستید که کاربرد شاخص VIX در معاملات چیست، در ادامه به آن‌ها پرداخته‌ایم.

سنجش احساسات و رژیم ریسک بازار

یکی از کاربردهای مهم VIX، تشخیص تغییر فضای کلی بازار است. وقتی VIX در سطح پایینی قرار دارد و تغییرات آن آرام است، بازار در یک نوسان آرام‌تر قرار گرفته است. جهش سریع VIX نشانه‌ای از افزایش تقاضا برای محافظت در برابر نوسان و بالا رفتن عدم ‌قطعیت به‌شمار می‌رود.

مدیریت حجم معامله و اهرم در دوره‌های پرنوسان

VIX بالا حتما به معنی توقف معامله نیست؛ مسئله این است که دامنه نوسان مورد انتظار بیشتر شده و همان حد ضرر یا اندازه پوزیشن قبلی دیگر متناسب با شرایط بازار نخواهد بود. در چنین شرایطی معامله‌گر در چارچوب سیستم مدیریت ریسک خود، حجم معاملات یا میزان اهرم را کاهش می‌دهد و فضای بیشتری برای نوسان عادی قیمت در نظر می‌گیرد.

استفاده از VIX برای پوشش ریسک پرتفوی

VIX خودش یک دارایی قابل خرید و نگهداری نیست؛ اما قراردادهای آتی و اختیار معامله مرتبط با آن برای مدیریت ریسک نوسان استفاده می‌شوند. Cboe نیز “VIX Futures” و “VIX Options” را از ابزارهایی معرفی می‌کند که می‌توانند برای پوشش ریسک پرتفوی در برابر نوسانات بازار به کار روند.

البته این موضوع به معنی آن نیست که خرید هر محصول مبتنی بر VIX یک پوشش ریسک مناسب است. ساختار قرارداد، سررسید و رفتار منحنی آتی نتیجه را تغییر می‌دهد و این ابزارها برای همه معامله‌گران ساده یا مناسب نیستند.

استفاده از VIX به‌عنوان فیلتر ورود و خروج، نه سیگنال مستقل

VIX را می‌توان در کنار روند قیمت، حجم، حمایت و مقاومت یا سایر ابزارهای تحلیلی به‌عنوان فیلتر شرایط بازار استفاده کرد. برای مثال وقتی VIX به ‌سرعت در حال افزایش است، یک معامله‌گر شاید شکست‌های قیمتی را با احتیاط بیشتری بررسی کند یا اندازه موقعیت خود را کاهش دهد.

اما تبدیل VIX به یک قانون ساده مثل “VIX بالای ۳۰ شد، بفروش” یک نگاه مبتدیانه است. این شاخص جهت حرکت را مشخص نمی‌کند و حتی افزایش آن نیز به معنی شروع یک روند نزولی نیست. کاربرد حرفه‌ای‌تر VIX زمانی شکل می‌گیرد که آن را در کنار رفتار واقعی قیمت و ساختار بازار بخوانید.

استراتژی‌های رایج استفاده از VIX

VIX بیشتر برای تشخیص شرایط نوسان و ریسک بازار استفاده می‌شود تا ساختن یک سیستم معاملاتی مستقل. معامله‌گران رفتار آن را در کنار S&P ۵۰۰، روند قیمت و ابزارهای مومنتوم بررسی می‌کنند. هیچ‌یک از این روش‌ها سیگنال قطعی خرید یا فروش نمی‌دهند. در ادامه رایج‌ترین استراتژی‌ها برای استفاده از این شاخص را بررسی می‌کنیم.

استراتژی بازگشت به میانگین (Mean Reversion)

VIX پس از برخی جهش‌های شدید، در صورت کاهش فشار بازار به سطوح پایین‌تر برمی‌گردد. این رفتار مبنای رویکرد بازگشت به میانگین است؛ اما بالا بودن VIX نشانه قطعی بازگشت نیست و در دوره‌های پرتنش شاخص برای مدتی طولانی در سطوح بالا باقی می‌ماند.

بررسی واگرایی VIX و S&P ۵۰۰

اگر S&P ۵۰۰ در حال ثبت سقف‌های جدید باشد؛ اما VIX هم‌زمان افزایش یابد، این وضعیت هشداری برای افزایش ریسک یا نوسان مورد انتظار است. بااین‌حال چنین نوعی از واگرایی به معنی شروع روند نزولی نیست و باید در کنار سایر داده‌های بازار بررسی شود.

دنبال کردن روند VIX با میانگین متحرک و RSI

میانگین متحرک برای تشخیص روند کلی VIX و RSI برای بررسی مومنتوم آن قابل استفاده است. بااین‌وجود قرار گرفتن RSI در محدوده اشباع خرید به معنی سقوط فوری VIX نیست. در دوره‌های بحرانی مومنتوم شدید مدت زیادی ادامه‌دار خواهد بود

محدودیت استفاده از سطوح ثابت برای سیگنال‌گیری

قوانینی مثل “VIX بالای ۳۰ یعنی فروش” یا “زیر ۲۰ یعنی خرید” بیش از حد ساده انگاری هستند. روند VIX، سرعت تغییر، فاصله از میانگین تاریخی و رفتار هم‌زمان S&P ۵۰۰ برای تفسیر شرایط بازار اطلاعات بیشتری از یک آستانه ثابت ارائه می‌دهند.

آیا می‌توان VIX را معامله کرد؟

خود VIX یک شاخص محاسباتی است و مانند سهام یا ارز دیجیتال یک دارایی قابل مالکیت نیست؛ بنابراین نمی‌توان VIX Spot را مستقیماً خرید و نگهداری کرد. این شاخص از قیمت مجموعه‌ای از آپشن‌های شاخص S&P ۵۰۰ محاسبه می‌شود و عددی برای سنجش انتظارات بازار از نوسان ۳۰روزه این شاخص ارائه می‌دهد.

معامله‌گران برای گرفتن موقعیت روی نوسان، به‌جای خرید مستقیم VIX از ابزارهایی مانند VIX Futures، VIX Options و برخی محصولات بورسی مرتبط با نوسان استفاده می‌کنند. بااین‌حال، قیمت و عملکرد این ابزارها لزوماً با حرکت لحظه‌ای VIX Spot یکسان نیست؛ زیرا عواملی مانند ساختار سررسید قراردادهای آتی، وضعیت بازار و نحوه طراحی محصول می‌توانند بر بازده آن‌ها اثر بگذارند.

به همین دلیل، وقتی نمودار VIX را در یک پلتفرم معاملاتی مشاهده می‌کنید، در واقع مقدار یک شاخص محاسباتی را می‌بینید، نه قیمتی مربوط به دارایی‌ای که بتوانید مانند یک سهم آن را خریداری و نگهداری کنید. اگر هدف شما معامله بر اساس تغییرات نوسان بازار است، باید ابزار مورد استفاده را جدا از خود شاخص VIX بررسی کنید.

قراردادهای آتی و اختیار معامله VIX

VIX Futures و VIX Options ابزارهای اصلی برای معامله روی نوسان هستند. ارزش آن‌ها به انتظارات بازار و سررسید قرارداد وابسته است؛ بنابراین حرکت آن‌ها با نرخ لحظه‌ای ترس بازار هم‌اندازه یا هم‌زمان نیست. همین تفاوت، زمان‌بندی و ساختار قرارداد را به بخش مهمی از معامله تبدیل می‌کند.

محصولات بورسی مرتبط با VIX مانند VXX و SVXY

محصولاتی مانند VXX و SVXY برای ایجاد اکسپوژر به نوسان و قراردادهای آتی VIX طراحی شده‌اند. افزایش VIX به همان میزان به رشد یا افت این محصولات منجر نمی‌شود و روش دنبال ‌کردن قراردادهای آتی باید در صدر لیست بررسی باشد.

 

مزایا و معایب شاخص VIX

VIX برای درک سریع وضعیت نوسان و ریسک بازار مفید است؛ اما نباید آن را به‌عنوان ابزاری مستقل برای پیش‌بینی جهت قیمت در نظر گرفت. این شاخص از انتظارات منعکس‌ شده در بازار آپشن استفاده می‌کند و به همین دلیل در کنار تحلیل قیمت و مدیریت ریسک ارزش بیشتری دارد. به جدول زیر توجه داشته باشید.

رابطه VIX با بیت‌کوین و بازار ارز دیجیتال

VIX شاخص نوسان بیت‌کوین یا بازار ارزهای دیجیتال نیست. این شاخص بر اساس قیمت مجموعه‌ای از آپشن‌های S&P ۵۰۰ محاسبه می‌شود و انتظارات بازار از نوسان ۳۰روزه شاخص S&P ۵۰۰ را اندازه‌گیری می‌کند. بااین‌حال، معامله‌گران و تحلیلگران بازار کریپتو گاهی از تغییرات VIX برای بررسی وضعیت کلی ریسک‌پذیری در بازارهای مالی و مقایسه آن با رفتار دارایی‌هایی مانند بیت‌کوین استفاده می‌کنند.

آیا VIX شاخص نوسانات بازار کریپتو است؟

خیر. VIX صرفاً نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ را اندازه‌گیری می‌کند و برای سنجش نوسان بیت‌کوین یا سایر دارایی‌های کریپتو طراحی نشده است. بنابراین افزایش یا کاهش VIX را نباید مستقیماً به معنی افزایش یا کاهش نوسان بیت‌کوین در نظر گرفت.

بااین‌حال، ممکن است در برخی دوره‌ها تغییرات VIX و نوسان بیت‌کوین هم‌زمان شوند؛ برای مثال، افزایش تنش و ریسک‌گریزی در بازارهای مالی می‌تواند هم‌زمان با افزایش نوسان در بازار کریپتو نیز مشاهده شود. اما این هم‌زمانی به‌تنهایی به معنی وجود یک رابطه ثابت یا قابل اتکا میان VIX و قیمت بیت‌کوین نیست.

به همین دلیل، اگر از VIX برای تحلیل بیت‌کوین استفاده می‌کنید، بهتر است آن را یک شاخص مکمل برای ارزیابی فضای کلی ریسک بازار در نظر بگیرید، نه شاخصی مستقیم برای اندازه‌گیری نوسانات BTC. برای تحلیل رفتار بیت‌کوین، در کنار VIX باید شاخص‌ها و داده‌های اختصاصی بازار کریپتو نیز بررسی شوند.

VIX چگونه می‌تواند وضعیت Risk-on / Risk-off را نشان دهد؟

افزایش VIX با افزایش نگرانی و کاهش تمایل به پذیرش ریسک همراه است؛ شرایطی که در ادبیات بازار “Risk-off” نامیده می‌شود. برای معامله‌گر بیت کوین، این تغییر زمینه کلان بازار را نشان می‌دهد؛ به‌ویژه زمانی که با افت شاخص‌های سهام همراه باشد.

چرا نباید VIX را جایگزین شاخص‌های مخصوص کریپتو کرد؟

بازار کریپتو ساختار و محرک‌های متفاوتی دارد و برای بررسی نوسان آن باید از داده‌های مستقیم همین بازار استفاده کرد. مهم‌ترین موارد شامل موارد زیر هستند:

• نوسان ضمنی آپشن‌های بیت کوین: سنجش انتظارات نوسانی بازار BTC
• Funding Rate: بررسی شرایط معاملات پرپچوال
• Open Interest: ارزیابی حجم موقعیت‌های باز در بازار مشتقه
• حجم معاملات و ساختار قیمت: بررسی رفتار واقعی بازار

شاخص VIX برای چه معامله‌گرانی مناسب است؟

VIX برای معامله‌گر یا سرمایه‌گذاری کاربرد بیشتری دارد که می‌خواهد علاوه بر روند قیمت، وضعیت نوسان و ریسک بازار را هم زیر نظر داشته باشد. البته میزان استفاده از آن به سبک معاملاتی و افق سرمایه‌گذاری بستگی دارد. VIX برای همه یک کاربرد یکسان ندارد و به ‌تنهایی هم ابزار تصمیم‌گیری نیست.

استفاده از شاخص VIX به معامله‌گران زیر توصیه می‌شود:

• سرمایه‌گذاران بلندمدت: VIX تصویری از فضای کلی ریسک بازار سهام ارائه می‌دهد. جهش قابل ‌توجه آن نشان‌دهنده افزایش تنش و عدم قطعیت است
• تریدرهای کوتاه‌مدت: تغییرات سریع VIX برای معامله‌گران روزانه و کوتاه‌مدت اهمیت بیشتری دارد؛ چون افزایش نوسان دامنه حرکات قیمت و ریسک معامله را تغییر می‌دهد. در این شرایط VIX در کنار استراتژی اصلی برای تنظیم حجم پوزیشن یا اهرم استفاده می‌شود
• معامله‌گران آپشن و مشتقات: این گروه بیشترین ارتباط را با VIX دارند؛ زیرا شاخص از قیمت‌گذاری آپشن‌های S&P ۵۰۰ به دست می‌آید. معامله‌گران حرفه‌ای این شاخص را در کنار Implied Volatility، VIX Futures و VIX Options برای بررسی ساختار نوسان و مدیریت ریسک به کار می‌برند

جمع‌بندی: چگونه از VIX درست استفاده کنیم؟

اگر بخواهیم در یک جمله خلاصه کنیم که شاخص VIX چیست: معیاری برای سنجش نوسان مورد انتظار S&P ۵۰۰ در افق حدود ۳۰ روزه است؛ نه ابزاری برای پیش‌بینی مستقیم صعود یا سقوط بازار. ارزش واقعی VIX زمانی مشخص می‌شود که آن را در کنار رفتار S&P ۵۰۰، روند قیمت، شرایط ریسک و سایر داده‌های بازار بررسی کنیم. برای معامله‌گر VIX بیشتر یک ابزار سنجش شرایط بازار و مدیریت ریسک است. ابزاری که نشان می‌دهد بازار وارد فاز آرام، پرنوسان یا پرتنش شده است؛ اما تصمیم نهایی باید بر پایه مجموعه‌ای از شواهد گرفته شود.