این مقاله خلاصه‌ای از گزارش “پرونده‌های ایکاروس: بعد از این برای انویدیا و هوش مصنوعی چه در پیش است؟” است که مایکل کمبالست از جی‌پی‌مورگان منتشر کرده است. عنوان انگلیسی این گزارش The Icarus Files: What’s next for Nvidia and AI است. این گزارش بسیار جدید است و ماجرایی را شرح می‌دهد که هنوز در حال رقم‌خوردن است؛ بنابراین ممکن است بخشی از آنچه در ادامه می‌خوانید طی روزها و هفته‌های آینده تغییر کند.

ماجرا از اینجا شروع می‌شود: در هفته‌ی گذشته تغییر مدیریت در انویدیا اعلام شد؛ شرکتی که جنسن هوانگ، مؤسس‌اش، سال‌ها چهره‌ی بی‌رقیب آن بود. سهام شرکت در همین هفته حدود ۱۳٪ افت کرد و به گفته‌ی گزارش، انویدیا اکنون با اختلاف زیاد ارزان‌ترین سهم میان شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی است. دو مدیر صندوق سرمایه‌گذاری هم در نامه‌ای به هیئت‌مدیره خواسته‌اند فرایند تعیین رهبری با دقت و با درنظرگرفتن همه‌ی گزینه‌ها، از جمله بازگشت هوانگ، پیش برود. اگر هیئت‌مدیره تصمیمش را تغییر ندهد، پیامدها برای سرمایه‌گذاران و کل دنیای هوش مصنوعی می‌تواند قابل‌توجه باشد.

کمبالست برای روایت این لحظه سراغ اسطوره‌ی یونانی ایکاروس رفته است: پسری که با بال‌های ساخته‌شده از موم و پر به آسمان رفت، به خورشید نزدیک شد و سقوط کرد. بازار سهام آمریکا هم شرکت‌های زیادی را دیده که به قله رسیده‌اند و بعد پایین آمده‌اند. پرسش اصلی گزارش این است که انویدیا به کدام دسته تعلق خواهد داشت: غول‌هایی که سقوط کردند، یا استثناهایی مثل مایکروسافت و اپل که تا اینجا از این سرنوشت گریخته‌اند.

در این مقاله ابتدا اهمیت موضوع را مرور می‌کنیم، سپس با یک روایت کوتاه به سراغ تاریخ بزرگ‌ترین شرکت‌های بورس آمریکا می‌رویم. بعد دلایل خوش‌بینی به انویدیا و سه ریسک اصلی (رقابت، سیاست و چین، و تأمین مالی) را بررسی می‌کنیم، به واکنش بازار می‌پردازیم و در پایان سناریوها و فهرستی از نشانه‌های قابل‌پایش را برای آینده ارائه می‌دهیم.

 یک نکته‌ی مهم درباره‌ی منبع: به تصریح خود گزارش، دیدگاه‌های آن نظر شخصی مایکل کمبالست است و تحقیقات رسمی جی‌پی‌مورگان محسوب نمی‌شود.

چرا این موضوع مهم است؟

انویدیا فقط یک شرکت موفق نیست؛ گره اصلی اقتصاد هوش مصنوعی است. سهم این شرکت از ارزش بازار شاخص S&P ۵۰۰ از حدود ۱٪ در دسامبر ۲۰۲۲ به ۸٫۵٪ در مه ۲۰۲۶ رسید و از میان همه‌ی شرکت‌هایی که در تاریخ این شاخص به جایگاه بزرگ‌ترین رسیده‌اند، هیچ‌کدام به این سرعت بالا نیامده است. این سهم اکنون دوباره نزدیک ۶٪ آمده است. یعنی هر کس صندوق شاخص آمریکا یا ابزاری شبیه آن دارد، خواسته یا ناخواسته مقداری انویدیا در سبد خود دارد.

اما اهمیت ماجرا فقط وزن شاخص نیست. به روایت گزارش، انویدیا در دوران هوانگ در چند زمینه پیشرو بود: نوآوری، سودآوری، تأمین مالی مشتریان، حمایت از مدل‌های هوش مصنوعی با وزن‌های باز (open weight) و موضع‌گیری صریح علیه محدودسازی چین. بنابراین تغییر رهبری در این شرکت فقط تغییر یک مدیرعامل نیست؛ ممکن است شیوه‌ی خرج‌کردن سرمایه، رابطه با واشنگتن و حتی سرنوشت شرکت‌های وابسته به انویدیا را تغییر دهد.

لایه‌ی سوم اهمیت، بازار اعتبار است. گزارش یادآوری می‌کند که بازده بدهی‌های مرتبط با زیرساخت هوش مصنوعی در ۲۰۲۶ تند بالا رفته و فشار آن به کل بازار اوراق پرریسک هم رسیده است. به این ترتیب، هوش مصنوعی دیگر فقط ماجرای بورس فناوری نیست؛ به هزینه‌ی تأمین سرمایه در بخش بزرگی از اقتصاد گره خورده است. و این در حالی است که به نوشته‌ی گزارش، ما در میانه‌ی بزرگ‌ترین رونق سرمایه‌گذاری در زیرساخت پس از دوران راه‌آهن آمریکا در دهه‌ی ۱۸۸۰ هستیم.

برای سرمایه‌گذار ایرانی که بخشی از سبدش را در سهام آمریکا یا صندوق‌های شاخص بین‌المللی دارد، نکته‌ی عملی روشن است: ممکن است بدون اینکه انتخاب کرده باشید، به یک موضوع واحد، یعنی رونق هوش مصنوعی، وابسته باشید. اگر این موضوع ناگهان تضعیف شود، اثر آن می‌تواند به دیگر بخش‌های سبد، به‌ویژه دارایی‌های حساس به ریسک‌پذیری بازار مانند رمزارزها هم برسد.

cta مشاوره سرمایه گذاری

روایتی از گذشته: ده شرکت و یک قله‌ی لغزنده

از سال ۱۹۶۰ تا امروز فقط ده شرکت عنوان بزرگ‌ترین شرکت S&P ۵۰۰ را داشته‌اند: جنرال موتورز، آی‌بی‌ام، جنرال الکتریک، آلتریا (فیلیپ موریس سابق)، AT&T، اکسون، سیسکو، مایکروسافت، اپل و حالا انویدیا. بعضی سال‌های طولانی بالای جدول ماندند؛ جنرال الکتریک، جنرال موتورز، اکسون و اپل از این دسته‌اند. بعضی دیگر فقط نگاهی به اطراف انداختند و پایین آمدند؛ سیسکو این عنوان را فقط سه روز نگه داشت.

هر کدام از این شرکت‌ها قصه‌ی سقوط خودش را دارد. سیسکو در سال ۲۰۰۰ با ارزش‌گذاری‌ای معامله می‌شد که نسبت قیمت به سود آن به ۲۰۰ برابر و نسبت قیمت به فروشش به حدود ۳۵ برابر رسیده بود؛ برای مقایسه، اپل، بزرگ‌ترین شرکت امروز، نسبت قیمت به سودی حدود ۳۹ و نسبت قیمت به فروشی حدود ۱۱ دارد. جنرال الکتریک را بخش مالی‌اش یعنی GE Capital زمین زد؛ بخشی مبهم و پیچیده که پیش از بحران مالی حدود ۶۰٪ سود و ۵۰٪ درآمد شرکت را می‌ساخت. آی‌بی‌ام قربانی انقلاب کامپیوتر شخصی و سیستم‌های باز شد که انحصار پرحاشیه‌ی رایانه‌های بزرگ این شرکت را شکست و بین سال‌های ۱۹۸۷ تا ۱۹۹۳ نیمی از ارزشش را از بین برد.

سهم هر شرکت از ارزش بازار

سهم هر شرکت از ارزش بازار S&P ۵۰۰ در پنج سال منتهی به اوج

نتیجه‌ی این تاریخچه چیست؟ گزارش آن را “اثر ایکاروس” می‌نامد: شرکت‌هایی که به بزرگ‌ترین شرکت شاخص تبدیل شده‌اند، معمولاً به زمین بازگشته‌اند و بیشترشان به کسری کوچک از سهم قبلی خود رسیده‌اند. در نمودار جنرال موتورز، سهمی نزدیک به ۱۰٪ در دهه‌های بعد تقریباً به صفر می‌رسد. از میان همه، فقط اکسون هنوز سهمی بالای ۱٪ از بازار دارد.

یک نکته‌ی تحلیلی را همین‌جا اضافه کنیم: این شرکت‌ها همه ورشکسته نشدند و بسیاری از آن‌ها هنوز کسب‌وکار بزرگی دارند. چیزی که کوچک شد، “سهم آن‌ها از کل بازار” و در نتیجه بازده سرمایه‌گذارانی بود که در اوج، با ارزش‌گذاری بالا خریده بودند. تفاوت میان “شرکت خوب” و «”سهم خوب در قیمت فعلی” همان درسی است که این تاریخ به ما می‌دهد.

اما تاریخ همیشه تکرار نمی‌شود. مایکروسافت و اپل تا اینجا از تله‌ی ایکاروس گریخته‌اند و هر دو به سهمی بالا در شاخص رسیده و در آنجا مانده‌اند. و سرعت صعود انویدیا، یعنی ۱٪ در دسامبر ۲۰۲۲ تا ۸٫۵٪ در مه ۲۰۲۶، از همه‌ی نمونه‌های قبلی بیشتر بوده است. سؤال این است که این سرعت نشانه‌ی دوام است یا نشانه‌ی ناپایداری.

چرا انویدیا هنوز می‌تواند از تله بگریزد؟

استدلال خوش‌بینانه‌ی گزارش بر اعداد استوار است. انویدیا در فاصله‌ی سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ حدود ۸۳٪ از درآمد چیپ‌های هوش مصنوعی را به خود اختصاص داد، با حاشیه سود ناخالص ۷۵٪ و حاشیه سود عملیاتی ۶۶٪. این ارقام برای یک شرکت سخت‌افزاری فوق‌العاده‌اند.

ارزش‌گذاری هم متفاوت از رکوردهای حباب‌گونه‌ی گذشته به نظر می‌رسد. گزارش از شاخصی به نام PEG استفاده می‌کند؛ یعنی نسبت قیمت به سود (P/E) تقسیم بر رشد سالانه‌ی پیش‌بینی‌شده‌ی سود برای دو تا پنج سال آینده. هرچه PEG پایین‌تر باشد، سرمایه‌گذار برای هر واحد رشد سود قیمت کمتری می‌پردازد. PEG انویدیا اکنون فقط ۰٫۲ است، در حالی که این عدد در بسیاری از گروه‌های بازار، از املاک و کالاهای اساسی تا خدمات ارتباطی، چندین برابر بیشتر است. به بیان ساده، بازار اکنون برای رشد انویدیا بسیار کمتر از رشد سایر بخش‌ها پول می‌دهد.

قوی‌ترین برگ انویدیا اما جریان نقد آزاد (free cash flow) است؛ یعنی پولی که پس از هزینه‌های عملیاتی و سرمایه‌گذاری در دارایی‌های ثابت برای شرکت باقی می‌ماند. هایپراسکیلرها، یعنی ابرشرکت‌های ابری مانند مایکروسافت، آمازون، آلفابت و متا، در حال خرج‌کردن مبالغ هنگفتی برای ساخت مراکز داده‌اند و حاشیه‌ی جریان نقد آزادشان به‌خاطر این هزینه‌ها رو به کاهش است؛ هزینه‌هایی که اکنون بیشتر با بدهی تأمین می‌شود. اما حاشیه‌ی جریان نقد آزاد انویدیا بالاتر از ۴۰٪ مانده و پیش‌بینی‌های اجماع (consensus) نشان می‌دهد در سال ۲۰۲۷ هم نزدیک ۵۰٪ خواهد بود. در همان پیش‌بینی‌ها، حاشیه‌ی چند هایپراسکیلر به صفر نزدیک یا حتی منفی می‌شود؛ بر اساس نمودار، رقم متا به حدود منفی ۲۰٪ می‌رسد (ارقام نمودار تقریبی است).

حاشیه جریان نقد آزاد هایپراسکیلرها

حاشیه‌ی جریان نقد آزاد هایپراسکیلرها در برابر انویدیا (دوازده ماه گذشته، پس از کسر هزینه‌های سرمایه‌ای)

چرا کمبالست فکر می‌کند این وضعیت دوام خواهد داشت؟ صنعت نیمه‌هادی چرخه‌های بسیار طولانی طراحی، آزمون و ساخت دارد. حتی اگر رقیبی امروز طراحی بهتری داشته باشد، ساخت و عرضه‌ی انبوه آن زمان می‌برد و بنابراین رفتار جریان نقد انویدیا “برای مدتی” حفظ خواهد شد. به همین دلیل او در کوتاه‌مدت انتظار دارد انویدیا هم مثل مایکروسافت و اپل از اثر ایکاروس دور بماند.

نشانه‌ی دیگر، ترازنامه است. نسبت بدهی خالص به EBITDA انویدیا هنوز زیر صفر است؛ یعنی نقد و اوراق قابل‌فروش شرکت از کل بدهی‌هایش بیشتر است. در نمودار گزارش، انویدیا در میان شرکت‌های فناوری بزرگ در پایین‌ترین بخش جدول بدهی قرار دارد، در حالی که برخی شرکت‌های دیگر چند برابر بیشتر مقروض‌اند.

ریسک اول: جنگ شتاب‌دهنده‌ها

گزارش این بخش را مهم‌ترین قسمت خود می‌نامد. ابتدا یک تعریف: “شتاب‌دهنده” (accelerator) سخت‌افزاری است که بار محاسباتی سنگین را از دوش پردازنده‌ی مرکزی برمی‌دارد. دو نوع مشهور آن GPU و ASIC هستند. GPU ها پردازنده‌هایی عمومی‌اند که حجم عظیمی از داده را هم‌زمان پردازش می‌کنند؛ ASIC ها تراشه‌هایی اختصاصی‌اند که برای وظایف مشخص‌تری طراحی می‌شوند، مانند TPU گوگل، Trainium آمازون، Maia مایکروسافت و MTIA متا. انویدیا نماینده‌ی دسته‌ی اول است.

عدد اصلی بخش این است: سهم انویدیا از قراردادهای آینده‌ی آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی برای تأمین توان محاسباتی تنها ۳۹٪ است، در حالی که سهم بازار این شرکت در فاصله‌ی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ بیش از ۸۰٪ بود. بقیه‌ی قراردادها به چیپ‌های اختصاصی برودکام (۲۴٪)، TPU گوگل (۱۶٪)، GPU های AMD (۱۵٪) و Trainium آمازون (۶٪) می‌رسد. از هفت خریدار بزرگ شتاب‌دهنده، یعنی پنج هایپراسکیلر و دو آزمایشگاه پیشرو، فقط اسپیس‌ایکس است که در پی ساخت چیپ اختصاصی خود نیست.

قراردادهای آینده آزمایشگاه های پیشرو

قراردادهای آینده‌ی آزمایشگاه‌های پیشرو برای توان محاسباتی (بر حسب گیگاوات) و سهم هر تأمین‌کننده

چرا آزمایشگاه‌ها زنجیره‌ی تأمین خود را متنوع می‌کنند؟ گزارش شواهدی می‌آورد که برخی رقبا در حال بستن فاصله‌ی عملکردی در بار کاری “استنتاج” (inference) هستند؛ یعنی مرحله‌ای که مدل آموزش‌دیده پاسخ کاربران را تولید می‌کند، و نه مرحله‌ی آموزش آن. در نمودار شاخص عملکرد استنتاج به ازای هر چیپ، که مؤسسه‌ی Epoch AI تهیه کرده، چیپ MI455X شرکت AMD بالاتر از همه است (حدود ۲٫۹ برابر GB300 انویدیا که مبنای مقایسه است) و چیپ آینده‌ی انویدیا یعنی VR200 با حدود ۲٫۲ در جایگاه بعدی قرار دارد. این شاخص فقط تعداد عملیات در ثانیه را نمی‌سنجد؛ حافظه و ارتباط میان چیپ‌ها را هم لحاظ می‌کند که گاهی از توان محاسباتی خام مهم‌ترند. یکی از دلایل برتری MI455X حافظه‌ی پرسرعت بیشتر و پهنای باند حافظه‌ی بالاتر آن است. گزارش هم اضافه می‌کند که سری Rubin Ultra انویدیا در سال ۲۰۲۷ می‌تواند این وضعیت را تغییر دهد.

جالب‌ترین شاهد این بخش حرفی است که کمبالست هفته‌ی گذشته از یکی از آزمایشگاه‌های پیشرو شنیده است. یک سال پیش، راه‌اندازی و اجرای مدل‌ها روی GPU های AMD شش تا دوازده ماه زمان می‌برد و پرهزینه و پرزحمت بود چون مهندسی زیادی لازم داشت. اکنون همان آزمایشگاه با استفاده از جدیدترین مدل هوش مصنوعی خود برای انجام کار مهندسی، مدل‌های جدید را در فقط سه روز روی GPU های AMD سوار می‌کند. به بیان دیگر، هوش مصنوعی دارد خندق دور انویدیا را کم‌عمق می‌کند.

اپیامد این بخش برای سرمایه‌گذار چیست؟ نکته‌ی اول: مسئله فقط “سهم بازار” نیست. وقتی خریداران بزرگ چند تأمین‌کننده دارند، قدرت چانه‌زنی آن‌ها بالا می‌رود و این می‌تواند در بلندمدت حاشیه‌ی سود ۷۵٪ انویدیا را تحت فشار بگذارد. نکته‌ی دوم: گزارش در بخش‌های بعد می‌گوید توان انویدیا برای قفل‌کردن زنجیره‌ی تأمین حافظه و ویفر منطقی، که یکی از خندق‌های آن بوده، ممکن است تغییر کند و این به نفع تولیدکنندگانی مانند AMD و برودکام است.

ریسک دوم: چین، قانون و سیاست

جنسن هوانگ مدافع پرحرارت مدل‌های با وزن باز است و گزارش می‌گوید شاید به همین دلیل لازم بوده چنین باشد: وقتی آزمایشگاه‌های پیشرو به سمت چیپ‌های خودشان یا تأمین‌کنندگان دیگر می‌روند، بازار مدل‌های متن‌باز یکی از پایه‌های تقاضا برای انویدیاست. و این بازار امروز بیش از هر چیز چینی است. بر اساس داده‌های OpenRouter، مدل‌های متن‌باز چینی بخش عمده‌ی توکن‌های مصرف‌شده را به خود اختصاص داده‌اند و عملکردشان هم همچنان با بهبود مدل‌های بسته‌ی آزمایشگاه‌های پیشرو همراه است.

شاخص توانمندی اپوک

چپ: مصرف روزانه‌ی توکن مدل‌های آمریکایی و چینی از طریق OpenRouter. راست: شاخص توانمندی Epoch برای مدل‌های بسته و باز

پس مدل‌های چینی چگونه مشتری انویدیا می‌شوند، مستقیم یا غیرمستقیم؟ گزارش به برآورد مؤسسه‌ی پیشرفت (Institute for Progress) از توان محاسباتی چین تا پایان ۲۰۲۷ ارجاع می‌دهد. کمی بیش از یک‌سوم این توان، حدود ۳۶٪، همین حالا در داخل چین است؛ چه ساخت داخل، چه وارد‌شده به‌صورت قانونی یا قاچاق. انویدیا، خواسته یا ناخواسته، تأمین‌کننده‌ی بخش‌های وارداتی و قاچاق بوده است. مؤسسه‌ی SemiAnalysis برآورد کرده که ۱٫۵ گیگاوات چیپ محدودشده‌ی انویدیا تاکنون به چین رسیده است.

اما جالب‌ترین برش نمودار، برش آبی است: حدود ۳۲٪ از توان محاسباتی چین تا پایان ۲۰۲۷ از راه «دسترسی از راه دور» به چیپ‌های آمریکایی تأمین می‌شود و بخش بزرگ آن، حدود ۷۵٪ از توان محاسباتی خارج‌کشوری چین، در جنوب شرق آسیا قرار دارد. لایحه‌ی RASA (قانون امنیت دسترسی از راه دور) درست برای همین ساخته شده است. این لایحه در مجلس نمایندگان با ۳۶۹ رأی موافق در برابر ۲۲ رأی مخالف تصویب شد، اما هنوز در سنا به رأی نرسیده است. اگر اجرا شود، به دولت آمریکا اجازه می‌دهد شرکت‌های چینی را از استفاده‌ی از راه دور از چیپ‌های محدودشده در مراکز داده‌ی خارج از چین برای آموزش یا اجرای مدل‌ها منع کند. اجرای آن آسان نیست: ارائه‌دهندگان ابری آسیایی باید مشتریان خود را احراز هویت کنند و از دولت آمریکا مجوز بگیرند و متخلفان با جریمه و قطع دسترسی به چیپ‌های آینده روبه‌رو می‌شوند. کمبالست خودش درباره‌ی مناسب‌بودن این لایحه اظهارنظر نمی‌کند، اما می‌گوید «شاهین‌های ضدچین» در واشنگتن اکنون دست بالا را دارند. کمبالست صریحاً می‌گوید انویدیا در دوران هوانگ با نیروهای سیاسی آمریکا که خواهان محدودسازی چین هستند، اختلاف جدی داشت.

منشا توان محاسباتی هئوش مصنوعی چین

چپ: منشأ توان محاسباتی هوش مصنوعی چین تا پایان ۲۰۲۷. راست: توزیع منطقه‌ای توان محاسباتی خارج‌کشوری چین در سال ۲۰۲۶

پیامد دیگر، واکنش چین است. اگر RASA تصویب شود و در قطع دسترسی مدل‌های چینی به چیپ‌های آمریکایی مؤثر باشد، شرکت‌های چینی انگیزه‌ی بیشتری برای ساخت شتاب‌دهنده‌ی خودشان پیدا می‌کنند. در همین ۲۰۲۶ شرکت‌های Z.AI، DeepSeek و Meituan اعلام کرده‌اند که آموزش و استنتاج را روی چیپ‌های Ascend هواوی انجام داده‌اند. پس قطع دسترسی، از یک طرف تقاضای چین را از انویدیا می‌گیرد و از طرف دیگر رقیبی داخلی در چین می‌پروراند.

ریسک سوم: بانکِ پنهان اکوسیستم هوش مصنوعی

در دوران هوانگ، انویدیا به بزرگ‌ترین تأمین‌کننده‌ی سرمایه‌ی بدهی و سهامی برای “نئوکلاد”ها (شرکت‌های ابری تخصصی هوش مصنوعی مانند CoreWeave) و دیگر شرکت‌های حوزه‌ی هوش مصنوعی تبدیل شد؛ شرکت‌هایی که بسیاری‌شان مشتریان وفادار GPU های انویدیا هستند. در سه فصل اخیر، انویدیا ۵۸٪ از جریان نقد عملیاتی خود را صرف سرمایه‌گذاری سهامی و خرید و ادغام کرده است. تعهدات بدهی بلندمدت و اجاره‌ی خارج از ترازنامه‌ی انویدیا از فصل اول تا دوم ۲۰۲۶ از ۲۱۴ میلیارد به ۴۲۲ میلیارد دلار رسید و اگر ضمانت‌های مربوط به زمین، برق و ساختمان هم اضافه شود، این رقم به ۵۳۰ میلیارد دلار می‌رسد.

مکانیسم این حمایت‌ها طبق پاورقی گزارش تقریباً چنین است: انویدیا در همان روز اول GPU را با حاشیه‌ی کامل به نئوکلاد می‌فروشد، کف درآمدی برای خریدار تضمین می‌کند و اجاره‌ی او را ضمانت می‌کند یا خودش اجاره‌نامه را امضا می‌کند تا اپراتوری که رتبه‌ی اعتباری سرمایه‌گذاری ندارد هم بتواند با نرخ شرکت‌های دارای رتبه‌ی بالا وام بگیرد. این وضعیت چنان پررنگ است که بانک تسویه‌های بین‌المللی (BIS) در اکتبر ۲۰۲۶ یک گزارش ویژه با عنوان «روابط چرخشی میان شرکت‌های هوش مصنوعی» منتشر کرده است. بر پایه‌ی داده‌های BIS، معاملات چرخشی و دیگر معاملات هوش مصنوعی با هوش مصنوعی بیش از نیمی از کل سرمایه‌گذاری‌ها در شرکت‌های این حوزه در سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ بوده است.

جریان نقد عملیاتی انویدیا

چپ: جریان نقد عملیاتی انویدیا و مصرف آن (سرمایه‌گذاری سهامی و خرید شرکت‌ها). راست: سهم معاملات دوری در سرمایه‌گذاری در شرکت‌های هوش مصنوعی

کمبالست تأکید می‌کند هنوز زود است که بدانیم چه خواهد شد، اما اگر رویکرد انویدیا به تأمین مالی مشتریان و خرید شرکت‌ها تغییر کند، نئوکلادهایی مانند CoreWeave، Nebius، Applied Digital و IREN بیش از همه آسیب می‌بینند. نکته‌ی امیدوارکننده این است که ارزش بازار نئوکلادها در امسال تا حد زیادی افت کرده و بخشی از بد را “قیمت‌گذاری” کرده‌اند؛ هرچند اگر انویدیا رویه‌ی خود را به‌طور اساسی عوض کند، باز هم جا برای افت بیشتر هست.

پیامد دوم در بازار اعتبار است. بازده بدهی‌های مرتبط با زیرساخت هوش مصنوعی، هم پرریسک و هم با رتبه‌ی سرمایه‌گذاری، در امسال تند بالا رفته و اکنون بر کل بازار اوراق پرریسک سنگینی می‌کند. هر کاهشی در تزریق سود عملیاتی انویدیا به اکوسیستم هوش مصنوعی می‌تواند هزینه‌ی سرمایه را برای شرکت‌های این حوزه باز هم بالا ببرد.

دو نکته‌ی پایانی هم هست. اول اینکه انویدیا با سرمایه‌گذاری در شرکت‌های Reflection، Thinking Machines و Poolside و با مدل متن‌باز خودش (Nemotron) از مدل‌های متن‌باز آمریکایی حمایت می‌کرد و این حمایت‌ها ممکن است کم‌رنگ شود. دوم اینکه توان انویدیا برای قفل‌کردن زنجیره‌ی تأمین حافظه و ویفر منطقی، که یکی از خندق‌های آن بوده، ممکن است تغییر کند و به سود AMD و برودکام تمام شود.

بازار چه واکنشی نشان داد؟

پیش از رویدادهای هفته‌ی گذشته، میانگین و میانه‌ی هدف‌های قیمتی تحلیلگران بورس برای انویدیا بازدهی حدود ۴۰٪ در یک سال آینده را نشان می‌داد. این اجماع اکنون کمی پایین آمده، اما شامل شرکت‌هایی است که هنوز هدف‌شان را به‌روز نکرده‌اند.

هدف های قیمتی یک ساله تحلیلگران از انویدیا

چپ: هدف‌های قیمتی یک‌ساله‌ی تحلیلگران در برابر قیمت سهم انویدیا. راست: تغییر هدف قیمتی تحلیلگران منتخب از ۱ ژوئیه تاکنون

سرمایه‌گذاران خرد این افت ۱۳٪ را فرصت خرید دیده‌اند. نمودار تحلیل سهام جی‌پی‌مورگان نشان می‌دهد خرید خرد خالص در روزهای اخیر جهش کرده است؛ رفتاری شبیه اواخر فوریه که انویدیا پس از گزارش درآمد فصل چهارم حدود ۱۰٪ افت کرد و خریداران خرد وارد شدند. کمبالست با این دیدگاه موافق است که با جریان نقد آزاد قدرتمند، فاصله‌ی ۳۲٪ از اوج تاریخی و PEG حدود ۰٫۲، انویدیا برای سرمایه‌گذاران بلندمدت جذاب به نظر می‌رسد. او همچنین یادآوری می‌کند که با وجود رشد بدهی در اکوسیستم هوش مصنوعی، به‌خاطر ذخیره‌ی نقد عظیم انویدیا، نسبت بدهی خالص به EBITDA این شرکت هنوز زیر صفر است.

یک احتیاط تحلیلی هم لازم است: خرید خرد پس از افت، به‌تنهایی دلیلی بر درستی آن نیست؛ فقط نشان می‌دهد معامله‌گران خرد چه می‌کنند. تاریخ بزرگ‌ترین شرکت‌های بورس نیز نشان می‌دهد که «ارزان‌تر شدن نسبت به اوج» تضمینی برای بازگشت به اوج نیست.

آیا موتور رشد هوش مصنوعی هنوز روشن است؟

کمبالست در بخش پایانی گزارش از جزئیات هفته‌ی پرآشوب فاصله می‌گیرد و پرسش بزرگ‌تری را می‌پرسد: آیا رونق هوش مصنوعی ادامه‌دار است؟ پاسخ او با احتیاط مثبت است و سه نشانه می‌آورد.

نخست، قیمت اجاره‌ی GPU های قدیمی هنوز بالا می‌رود. هاپر H100 که چند سال از عرضه‌اش می‌گذرد، بر اساس نمودار Silicon Data از حدود ۱٫۴ دلار در ساعت به حدود ۳ دلار رسیده و اجاره‌ی بلک‌ول B200 نزدیک ۷ دلار در ساعت است (ارقام تقریبی). یعنی تقاضا برای سخت‌افزار قدیمی هم هنوز داغ است و GPU ها سال‌ها پس از نصب هنوز کار می‌کنند. دوم، صادرات چیپ و سخت‌افزار هوش مصنوعی تایوان و کره‌ی جنوبی به رکورد تازه‌ای رسیده است و نمودارها جهشی تند در ماه‌های اخیر نشان می‌دهند. سوم، نرخ خالی بودن مراکز داده‌ی آمریکای شمالی به زیر ۱٪ رسیده؛ یعنی تقریباً هیچ ظرفیت خالی‌ای وجود ندارد.

اما ریسکی از جنس سیاست هم در راه است. یکی از نتایج بی‌چون‌وچرای انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، به تعبیر گزارش “شورش رأی‌دهندگان” علیه مراکز داده بود. تقریباً همه‌ی اقدامات محلی در جهت محدودسازی بود: سقف برق مصرفی، پرسش‌های مشورتی، شرایط منطقه‌بندی، محدودیت مصرف آب، پرداخت هزینه‌ی شبکه‌ی برق و حتی ممنوعیت کامل. نمودار گزارش نشان می‌دهد در ایالت‌هایی مانند اوهایو، مین، ایلینوی و کانزاس بیشترین تعداد این اقدامات ثبت شده و تنها استثنای نمودار داکوتای شمالی است که به سود مراکز داده رأی داده.

کمبالست یک نکته‌ی غیرمنتظره اضافه می‌کند: اگر این محدودیت‌ها در سال ۲۰۲۸ به کاهش تبدیل مراکز داده‌ی اعلام‌شده به مراکز فعال برسد، ممکن است انویدیا از آن سود ببرد. دلیلش این است که وقتی ظرفیت مراکز داده کمیاب‌تر شود، مالکان مجبور می‌شوند مدام چیپ‌هایشان را با نسخه‌های کارآمدتر عوض کنند تا خروجی توکن و درآمد بیشتری از همان ظرفیت بگیرند. درآمد حاصل از جایگزینی GPU احتمالاً برابر با درآمد ساخت‌های جدید نخواهد بود، اما می‌تواند آثار منفی دنیای متفاوت را کم کند.

نرخ خالی بودن مراکز داده آمریکای شمالی

چپ: نرخ خالی بودن مراکز داده‌ی آمریکای شمالی. راست: نتایج همه‌پرسی‌های محلی درباره‌ی مراکز داده به تفکیک نوع اقدام

 سه سناریو برای آینده‌ی انویدیا

گزارش کمبالست به سناریوها احتمال نسبت نمی‌دهد و پیش‌بینی نقطه‌ای هم ارائه نمی‌کند. چارچوب زیر از ما و بر اساس مواد گزارش است و برای کمک به فکرکردن است، نه یک پیش‌بینی. در هر سناریو نشانه‌هایی مشخص کرده‌ایم که در عمل قابل پیگیری‌اند.

سناریو چه اتفاقی می‌افتد؟ نشانه‌های تأییدکننده معنی برای سرمایه‌گذار
مسیر مایکروسافت و اپل انویدیا با وجود رقابت و تغییر مدیریت سودآوری بالا را حفظ می‌کند و سهم قابل‌توجهی از بازار را نگه می‌دارد. حاشیه‌ی ناخالص نزدیک ۷۵٪؛ جریان نقد آزاد بالا؛ موفقیت Rubin Ultra در ۲۰۲۷؛ ثبات سهم از قراردادهای جدید؛ ادامه‌ی رشد قیمت اجاره‌ی GPU. ارزش‌گذاری پایین (PEG حدود ۰٫۲) می‌تواند اصلاح شود، اما تمرکز بالا در سبد همچنان ریسک دارد.
فرسایش تدریجی درآمد انویدیا هنوز رشد می‌کند، اما سهم به چیپ‌های اختصاصی و AMD می‌رسد و حاشیه‌ها کم‌کم فشرده می‌شوند. سهم قراردادهای جدید پایین‌تر از ۳۹٪؛ سوارکردن سریع مدل‌ها روی AMD؛ برتری هزینه‌ای TPU؛ افت تدریجی حاشیه‌ی ناخالص. بازده به سرعت رشد و ارزش‌گذاری بستگی دارد؛ دیگر حلقه‌های زنجیره، مثل AMD و برودکام، مهم‌تر می‌شوند (نه توصیه).
ایکاروس کامل رونق کند می‌شود: تأمین مالی دوری عقب می‌نشیند، بازار اعتبار سخت‌تر می‌شود و محدودیت‌های مراکز داده و RASA اثر می‌گذارند. افزایش بازده بدهی‌های AI؛ افت نئوکلادها؛ کاهش قیمت اجاره‌ی GPU؛ برگشت صادرات تایوان و کره؛ بالا رفتن نرخ خالی بودن مراکز داده. ریسک سرایت به اعتبار و کل بازار؛ اثر فراتر از یک سهم.

 

برای آینده چه عواملی را باید زیر نظر داشت؟

فهرست زیر خلاصه‌ی نشانه‌هایی است که از گزارش بیرون می‌آید و می‌توان به‌صورت دوره‌ای آن‌ها را بررسی کرد:

۱.      سهم انویدیا از قراردادهای جدید توان محاسباتی: اگر عدد ۳۹٪ در قراردادهای بعدی ثابت بماند یا بالا برود، تصویر رقابت آرام‌تر است؛ اگر پایین‌تر بیاید، فشار رقابتی جدی‌تر است.

۲.      عملکرد Rubin Ultra در ۲۰۲۷: اینکه آیا این سری برتری را به انویدیا بازمی‌گرداند یا نه، در برابر چیپ‌هایی مثل MI455X و TPU.

۳.      سرعت سوارکردن مدل‌ها روی چیپ‌های غیر انویدیا: وقتی این کار به چند روز می‌رسد، خندق نرم‌افزاری CUDA ضعیف‌تر شده است.

۴.      حاشیه‌های سود و جریان نقد انویدیا: حاشیه‌ی ناخالص نزدیک ۷۵٪ و جریان نقد آزاد بالا نقطه‌ی قوت شرکت است؛ افت پیوسته‌ی آن‌ها هشدار می‌دهد.

۵.      سرنوشت لایحه‌ی RASA در سنا و هر نشانه‌ای از تحقیقات کنگره درباره‌ی مشتریان انویدیا در جنوب شرق آسیا.

۶.      سیاست تأمین مالی مدیریت جدید: آیا انویدیا همچنان ضامن اجاره‌ها و سرمایه‌گذار در نئوکلادها می‌ماند؟

۷.      بازده بدهی‌های زیرساخت هوش مصنوعی نسبت به شاخص کلی اوراق پرریسک، و نمایه‌ی سهام نئوکلادها.

۸.     قیمت اجاره‌ی GPU و نرخ خالی بودن مراکز داده: تا زمانی که قیمت‌ها بالا و ظرفیت کمیاب است، تقاضا سالم می‌ماند.

۹.      صادرات تایوان و کره‌ی جنوبی: اگر روند جهشی متوقف شود یا برگردد، نشانه‌ی زودهنگام ضعف تقاضاست.

۱۰.     اقدامات محلی علیه مراکز داده و اینکه آیا تا ۲۰۲۸ به کاهش مراکز فعال می‌انجامد.

درس‌هایی برای سرمایه‌گذار

  • تمرکز را بسنجید. اگر بخش بزرگی از سبد سهام شما به شاخص‌های آمریکا و فناوری تعلق دارد، احتمالاً میزان قابل‌توجهی در یک داستان واحد، یعنی هوش مصنوعی، سرمایه‌گذاری کرده‌اید.
  • کیفیت شرکت را از قیمت سهم جدا کنید. تاریخ دهه‌ها نشان می‌دهد شرکت خوب و سهام خوب در قیمت فعلی یکی نیستند. اعداد انویدیا خیلی قوی‌اند، اما سؤال اصلی این است که آینده‌ی آن اعداد چه شکلی دارد.
  • زنجیره‌ی ارزش را ببینید. سود هوش مصنوعی فقط به یک شرکت نمی‌رسد؛ چیپ‌ساز، تولیدکننده‌ی حافظه، ابری‌ها و نئوکلادها هر کدام ریسک و پاداش متفاوتی دارند و تغییر در یک حلقه بر حلقه‌های دیگر اثر می‌گذارد.
  • به بازار اعتبار نگاه کنید. بازده بدهی‌های زیرساخت هوش مصنوعی گاهی زودتر از بازار سهام هشدار می‌دهد.
  • ریسک سیاسی را در قیمت بگنجانید. تصمیم‌های واشنگتن و پکن درباره‌ی چیپ‌ها می‌تواند بخشی از درآمد را از بین ببرد یا رقیب بسازد.
  • به جای پیش‌بینی، پایش کنید. سناریوها را با نشانه‌های قابل مشاهده دنبال کنید و اجازه ندهید خبرهای یک هفته تصمیم بلندمدت را بسازد.

جمع‌بندی

اسطوره‌ی ایکاروس معمولاً به‌عنوان هشداری درباره‌ی پرواز بیش از حد بالا خوانده می‌شود، اما پدرش دایدالوس به او گفته بود نه زیاد به خورشید نزدیک شود و نه به دریا. شاید پیام سرمایه‌گذاری هم همین باشد: نه بی‌احتیاطی در اوج، و نه ترس بی‌دلیل در دره.

گزارش کمبالست تصویری دوگانه از انویدیا می‌دهد. از یک سو، شرکتی با حاشیه‌های سود استثنایی، جریان نقد آزاد بالا، ترازنامه‌ای سالم و ارزش‌گذاری‌ای که با PEG حدود ۰٫۲ ارزان به نظر می‌رسد؛ شرکتی که تقاضا برای محصولش، از اجاره‌ی GPU تا صادرات تایوان و کره، هنوز داغ است. از سوی دیگر، شرکتی که سهم آن از قراردادهای آینده به ۳۹٪ رسیده، رقبایی را پشت سر خود دارد که با سرعتی شگفت‌آور شکاف را می‌بندند، با سیاست آمریکا درباره‌ی چین اختلاف داشته و به‌عنوان بانک پنهان اکوسیستم هوش مصنوعی عمل کرده؛ نقشی که در سایه‌ی مدیریت جدید می‌تواند تغییر کند.

اگر بخواهیم همه‌ی گزارش را در یک جمله بگوییم: بحث «انویدیا خوب است یا بد» نیست؛ بحث این است که کدام ریسک زودتر واقعی می‌شود، رقابت، سیاست یا اعتبار. جواب این سؤال را نه این مقاله و نه هیچ گزارش دیگری از پیش نمی‌داند. چیزی که می‌شود کرد، پیگیری نشانه‌هاست: سهم قراردادها، حاشیه‌ها، بازده بدهی، قیمت اجاره‌ی GPU و تصمیم‌های سیاسی. هرکس این نشانه‌ها را ببیند، حتی اگر نتواند آینده را پیش‌بینی کند، کمتر در برابر آن غافلگیر می‌شود.

 

این مقاله صرفاً با هدف اطلاع‌رسانی و آموزش تهیه شده و خلاصه‌ای از گزارش «The Icarus Files: What’s next for Nvidia and AI‏» از مجموعه‌ی Eye on the Market به قلم مایکل کمبالست (۱۴ نوامبر ۲۰۲۶) است. دیدگاه‌های مطرح‌شده در گزارش نظر شخصی نویسنده‌ی آن است و تحقیقات رسمی جی‌پی‌مورگان محسوب نمی‌شود.